EMDR – Terapia odwrażliwiania za pomocą ruchu gałek ocznych
EMDR jest to skrót od Eye Movement Desensitization and Reprocessing, co w języku polskim jest tłumaczone na terapia odwrażliwiania za pomocą ruchu gałek ocznych. Jest to kompleksowe podejście, które ma za zadanie podniesienie własnej efektywności, łączące różne elementy bardzo wielu metod terapeutycznych. Terapia ta obejmuje wszystkie aspekty stresującego czy też traumatycznego wydarzenia z płaszczyzny poznawczej i emocjonalnej oraz tych z poziomu behawioralnego czy też neurofizjologicznego. Wykorzystanie stymulacji obu stron ciała (za pomocą ruchu gałek ocznych, stymulacji dźwiękowej itd.) wpływa na polepszenie komunikacji między lewą i prawą półkulą mózgu. EMDR klasyfikuje zaburzenia i patologie jako efekt braku adaptacji przechowywania informacji przez umysł. Bazuje na założeniu, iż każda patologia czy też zaburzenie ma swój fizjologiczny komponent. W momencie, kiedy doświadczamy traumatycznego lub głęboko stresującego zdarzenia, zostaje zakłócona bardzo delikatna emocjonalno-poznawcza równowaga, która niezbędna jest do przetworzenia docierających do nas informacji. W związku z tym konsekwencją tego może być zatrzymanie takiej informacji w jej oryginalnej negatywnej formie powodującej np. lęk. Wydaje się, że zostaje ona zapisana w umyśle w dokładnie takiej samej formie, w jakiej jej doświadczyliśmy. Taki zapis niestety nie daje naszemu umysłowi możliwości na przetworzenie tego bodźca/informacji, co prawdopodobnie wpływa to na powstawanie patologii oraz zaburzeń taki jak np. zaburzenie stresu pourazowego.
Jeśli uda nam się połączyć traumę i towarzyszące jej emocje z cyklicznymi ruchami gałek ocznych, to nasz umysł będzie mógł zanalizować te informacje, czego wynikiem będzie eliminacja zaburzeń na poziomie emocjonalnym. Wydaje się, że takie rozwiązanie pozwoli na przepracowanie i usunięcie traum z płaszczyzny poznawczej oraz emocjonalnej.
W psychoterapii
W psychoterapii wykorzystuje się metodę EMDR, która została opracowana i włączona jako element terapii pod koniec lat osiemdziesiątych XX wieku. Jest to metoda bardzo często wykorzystywana do zapobiegania pojawieniu się w późniejszym czasie depresji, która jest reakcją umysłu na traumatyczne przeżycia. Depresja bardzo często występuje jako objaw zespołu stresu pourazowego (PTSD – post-traumatic stress disorder), który jest wynikiem traumatycznych przeżyć. Zaburzenia PTSD bardzo często występują w następstwie doświadczenia min. wypadku, rozboju, wojny, gwałtu. W ich następstwie często występuje bardzo duża ilość zaburzeń takich jak np. lęki, depresja, bezsenność, nieuzasadniona agresja, problemy z wyrażaniem uczuć, alienacja. Najczęściej leczenie PTSD jest przeprowadzane za pomocą leków antydepresyjnych, jednakże w ostatnich latach coraz ważniejsze miejsce zajmuje psychoterapia wykorzystująca bardzo dużo metod terapeutycznych z EMDR na czele.
EMDR
Terapia odwrażliwiania za pomocą ruchu gałek ocznych
Łączenie z silnymi emocjami
Sytuacje, które łączą się z silnymi emocjami są przetwarzane przez lewą półkulę mózgu. Tam zestawiane są w całość z innymi naszymi doświadczeniami i przekładane na umiejętność ich wyrażenia za pomocą mowy. Nie odbywa się to od razu w momencie przeżywania sytuacji traumatycznej, bo wtedy ważniejsze są inne funkcje mózgu. Wyobraźmy sobie, że podczas jazdy samochodem nagle znajdujemy się w niebezpiecznej sytuacji. Nasz mózg zareaguje jak w sytuacji stresowej: funkcje organizmu natychmiast zostaną przestawione w stan alarmu, tak jak to miało miejsce u naszych praprzodków, którzy stanęli oko w oko z dzikim zwierzęciem.
Jednocześnie wyłączy się postępowanie dyktowane rozsądkiem i myślenie refleksyjne, to znaczy, że będziesz reagował automatycznie. Dopiero gdy niebezpieczeństwo minie, twoja lewa półkula mózgowa zajmie się “opracowaniem” tego, co się wydarzyło; wtedy uświadomisz sobie, co się stało. W związku z tym zaczniesz drżeć i poczujesz, że masz nogi jak z gumy. W danej traumatycznej sytuacji, kiedy o naszym przetrwaniu decydowały ułamki sekund, udział lewej półkuli byłby zgubny. Z pewnością opóźniłby czy nawet uniemożliwiłby odruchowe, błyskawiczne działanie.
Do tego momentu informację o owej strasznej, budzącej lęk sytuacji mózg przechowywał w ciele migdałowatym. W sytuacjach traumatycznych, których nasz mózg nie jest w stanie udźwignąć zdarza się, że te informacje znajdujące się w ciele migdałowatym nie zostają przekazane do lewej półkuli mózgu. Skutek jest taki, że osoba, która przeżyła traumę, ma ciągle jeszcze przed oczyma tę straszną dla siebie sytuację, lecz nie potrafi o niej mówić, bo informacje o niej nie zostały przekazane do ośrodka mowy w lewej półkuli jej mózgu. Wydaje się, że bardzo często zdajemy sobie sprawę z tego, że straszne przeżycie już się skończyło, lecz nie potrafimy odczuć tego faktu emocjonalnie, bo nie zaszło w jej mózgu “opracowanie” informacji związanych z emocjami.
Jest faktem powszechnie znanym, że we śnie zachodzą w mózgu ważne procesy “opracowywania” tego, co wydarzyło się danego dnia. Dokonuje się to podczas tak zwanej fazy snu REM (Rapid eye movement), w której występują intensywne marzenia senne oraz charakterystyczne dla tej fazy szybkie ruchy gałek ocznych. Eksperymenty wykazały, że właśnie w tej fazie snu szczególnie dobrze w mózgu utrwala się to, czego się nauczyliśmy, zwłaszcza jeśli wiąże się to z emocjami, takimi jak radość czy lęk.
Badania
Przeprowadzono wiele badań fazy REM i tak na przykład w jednym z nich grupa osób miała wieczorem nauczyć się na pamięć wiersza. Część osób obudzono w nocy, przerywając im fazę REM, innym natomiast pozwolono spokojnie przespać noc. Nazajutrz okazało się, że osoby śpiące nieprzerwanie całą noc o wiele lepiej zapamiętały to, czego nauczyły się poprzedniego dnia.
Właśnie to wykorzystuje EMDR, osoba podąża oczami za ręką terapeuty, którą wykonuje szybkie, często wahadłowe ruchy w lewo i prawo. Właśnie te szybkie ruchy gałek ocznych doprowadzają do tego, że emocje wywołujące zaburzenia i będące przyczyną problemów, tkwiące mocno w lewej półkuli mózgowej, zostaną uwolnione na tyle, by zacząć o nich rozmawiać z terapeutą i by mogły one zostać przepracowane. Na ten temat istnieje bardzo wiele badań i wnioski końcowe potwierdzają, że EMDR jest bardzo efektywną, skuteczną i pomocną w usuwaniu zaburzeń wywołanych przeżyciami traumatycznymi.
W naszej praktyce obserwujemy, że klienci bardzo dobrze odpowiadają na przedmiotową terapię, szczególnie w połączeniu z coachingiem i mentoringiem, które pomagają im w powrocie do normalnego życia rodzinnego, zawodowego oraz osiągania zamierzonych celów w każdej dziedzinie życia.